Wiele osób ma wrażenie, że ich relacje przebiegają według podobnego scenariusza. Związek zaczyna się z entuzjazmem, pojawia się nadzieja na coś trwałego, a po pewnym czasie wszystko kończy się w znajomy sposób – rozczarowaniem, konfliktem albo poczuciem, że znów trafiliśmy na niewłaściwą osobę. Pojawia się wtedy pytanie: dlaczego wciąż przyciągamy ten sam typ ludzi?
Psychologia wskazuje, że w wielu przypadkach nie jest to przypadek. Nasze wybory w relacjach często są związane z nieświadomymi schematami emocjonalnymi, które powstają bardzo wcześnie – często w dzieciństwie.
Skąd biorą się powtarzające schematy w relacjach?
Każdy z nas rozwija pewien wzorzec tego, czym jest bliskość, miłość i bezpieczeństwo. W psychologii mówi się o tzw. wzorcu przywiązania, który kształtuje się w relacji z najważniejszymi osobami w dzieciństwie.
Jeżeli ktoś dorastał w środowisku, w którym bliskość była niestabilna, pojawiała się krytyka lub emocjonalny dystans, w dorosłości może nieświadomie szukać relacji, które przypominają te znane z przeszłości. Nawet jeśli są one trudne.
Dlaczego tak się dzieje? Nasz mózg ma tendencję do wybierania tego, co znane i przewidywalne, nawet jeśli nie jest to dla nas korzystne. To właśnie dlatego niektóre osoby wielokrotnie wchodzą w relacje z partnerami, którzy są emocjonalnie niedostępni, kontrolujący lub unikający bliskości.
Psychologiczny mechanizm powtarzania
W psychologii zjawisko to często określa się jako powtarzanie schematów relacyjnych. Oznacza to, że próbujemy – często nieświadomie – odtworzyć znane sytuacje emocjonalne, licząc na to, że tym razem zakończą się one inaczej.
Na przykład osoba, która w dzieciństwie musiała zabiegać o uwagę rodzica, może w dorosłym życiu wybierać partnerów, którzy są chłodni lub zdystansowani. Pojawia się wtedy silna potrzeba „zdobycia” ich zaangażowania.
Problem polega na tym, że takie relacje rzadko prowadzą do prawdziwej satysfakcji emocjonalnej.
Jak przerwać powtarzające się schematy?
Pierwszym krokiem jest świadomość własnych wzorców relacyjnych. Warto zastanowić się, czy w naszych związkach powtarzają się podobne sytuacje, konflikty lub typy partnerów.
Pomocne mogą być pytania:
- Czy moi partnerzy mieli podobne cechy charakteru?
- Czy w relacjach często odczuwam te same emocje (np. niepewność, odrzucenie)?
- Czy powtarzają się podobne problemy w związkach?
Zrozumienie własnych schematów pozwala zacząć podejmować bardziej świadome decyzje w relacjach.
W wielu przypadkach pomocna okazuje się także psychoterapia. Praca z psychologiem lub psychoterapeutą pomaga zrozumieć źródło naszych wzorców i stopniowo budować zdrowsze sposoby tworzenia bliskości.
Świadome relacje są możliwe
Dobra wiadomość jest taka, że schematy relacyjne nie są wyrokiem na całe życie. Kiedy zaczynamy je rozumieć, pojawia się przestrzeń na zmianę.
Zdrowe relacje nie polegają na odtwarzaniu starych emocjonalnych historii, lecz na budowaniu więzi opartej na bezpieczeństwie, wzajemnym szacunku i autentycznej bliskości.
A pierwszy krok do takiej zmiany często zaczyna się od jednego pytania: czy to naprawdę przypadek, że znów spotkałem podobną osobę? in tellus interdum sagittis. Donec vitae orci sed dolor rutrum auctor.. Praesent nonummy mi in odio. Ut leo.